23.11.2013
Zasady systemu instytucjonalnego UE
- Równowaga instytucjonalna - każda unijna instytucja wykonuje swoje kompetencje z poszanowaniem właściwości innych instytucji
Występuje naruszenie zasady gdy, rada wydaje akt prawny w dziedzinie traktatowo zarezerwowanej dla innej instytucji. Żadna unijna instytucja nie posiada uprawnień prawoznawczych lub wyłącznie uprawnień wykonawczych.
-autonomia instytucjonalna - każda unijna instytucja ma prawo do określania własnej wew struktury i zasad działania np. parlament europejski, komisja, rada.
-zasada lojalności- wszystkie unijne instytucje zarówno główne jak i pomocnicze powinny ze soba współpracować w celu wykonania zobowiązań traktatowych np. proces prawodawczy
-zasada otwartości (transparentności)- zapewnia obywatelom UE dostep do informacji i dokumentów unijnych
Rada Europejska (RE)----> Parlament Europejski (PE)----> Kontrola Europejska(KE)----> Rada Unii Europejskiej (Rada)---> Komitet Ekonomiczno- społeczny ---> Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej --->Trybunał Komitet Obrachunkowy regionów ----> Europejski Bank Inwestycyjny--->Zdecentralizowane agencje państw europejskich ----> Europejski Bank Centralny
1. Rada Europejska
to tzw ,,Konferencja na szczycie" , skład: przedstawiciele państw i rządów z państw członkowskich UE np. prezydenci. Towarzysza im zatem przewodniczacy komisji UE i wysoki przedstawiciel do spraw polityki Wspólnej i bezpieczeństwa.
spotkania: 4 razy do roku w Brukseli
kompetencje: podejmowanie kluczowych decyzji o charakterze politycznym np zwołuje konwent w celu podpisania nowego traktatu , decyduje o przyjęciu nowego państwa członkowskiego , wybiera wysokiego przedstawiciela UE do spraw polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
Przewodniczacy UE sa wybierani raz na 2,5 roku. Obrady UE sa tajne. Przewodniczacy Rady europejskiej- Herman Van Rompuy (premier Belgii)
2. Parlament Europejski
Historia: nazwa PE od 1962r ; 1979r pierwsze wybory
Siedziba: sesje plenarne w Strasburgu, Komitety polityczne w Brukseli, Sekretariat Parlamentu w Luksemburgu
Skład: eurodeputowani wybierani w wyborach bezpośrednich i tajnych
Mandat ma charakter wolny i europejski tzn. że eurodeputowani nie reprezentuja obywateli swojego kraju tylko obywateli Unii , eurodeputowani nie są związani żadnymi instrukcjami , muszą działać niezaleznie . PE działa w imieniu Unii jako całości.
Struktura organizacyjna:
*organy kierownicze- przewodniczący i prezydium ma 2,5 letnia kadencje. Obecny przewodniczący PE Martin Szuk a jego poprzednikiem Jerzy Buzek. Przewodniczacego wspiera 14 wice przewodniczących . Parlament ma 5 kwestorów.
*organy funkcjonalne : komisje i delegacje. PE ma 20 stałych komisji, tworzy też komisje tymczasowe tylko do zbadania konkretnej sprawy.
Delegacje to reprezentacje parlamentu w stosunkach wew.
*organy polityczne : frakcje mogą być tworzone w europarlamencie min 25 posłów reprezentujących conajmniej 1/4 państw członkowskich.
Kompetencje Parlamentu Europejskiego (754 Europosłów)
- Prawodawcze- parlament współuczestniczy w stanowieniu prawa unijnego . Pośrednia inicjatywa prawodawcza PE wprowadzona na mocy traktatu z Lizbony oznacza, że parlament może żądać od komisji przedstawienia aktu prawnego w danej dziedzinie jeśli uzna że jego uchwalenie jest konieczne do osiagniecia jednego z celów Unii.
*Parlament ma istotny udział w uchwalaniu budżetu
*ma prawo uchwalania własnych aktów prawnych
Kompetencje PE w zakresie stosunków miedzynarodowych:
- w zakresie kontrolnym i polityki kadrowej
*parlament zatwierdza skład nowej komisji, przewodniczącego komisji
*może uchwalić wotum nieufności wobec komisji europejskiej
*rozpatruje petycje , które dotyczyć mogą niewłaściwego stosowania prawa unijnego na szczeblu krajowym
* powołuje europejskiego rzecznika praw obywatelskich.
Rada Unii Europejskiej (Rada, Rada ministrów)
siedziba: Bruksela
skład: przedstawiciele państw członkowskich szczebla ministralnego w randze sekretarza stanu. 18 rad branżowych i 1 rada do spraw ogólnych . Organem rady jest prezydencja. Prezudencje w Unii sprawuje państwo członkowskie. Celem prezydencji jest nadawanie nowych impulsów. Posiedzenia rady UE są tajne. Przedstawiciele obradują za zamknietymi drzwiami. ważnym organem wspierającym rade jest coreper (komitet stałych przedstawicieli państw członkowskich ) zapewnia ciągłość prac rady i przygotowuje posiedzenia.
Akredytowanie- postępowanie, w którym upoważniona jednostka wydaje formalne oświadczenie, że organizacja lub osoba są kompetentne do wykonywania określonych zadań.
Porządek obrad Rady UE ma część A i B . cześć A obrad stanowią propozycje komitetu stałych przedstawicieli państw członkowskich nie wymagające dyskusji. W części B mamy do czynienia z propozycjami wymagającymi wspólnego stanowiska rady.
Dla rady najważniejsze jest podejmowanie decyzji:
-wiekszosc zwykła
-jednomyslnosć w głosowaniu
- wiekszość kwalifikowana- to system głosowania w którym każdemu państwu członkowskiemu przypada odpowiednia ilosc głosów w zaleznosci od potencjału demograficznego .
Reforma wiekszości kwalifikowanej:
* system Nicejski - aby dany akt został przyjety musi sie opowiedzieć za 255głosów na 345, dodatkowo państwo członkowskie może żądać sprawdzania czy glosy te reprezentują 62%ludności UE.
*System lizboński - podwójna wiekszość (per 1. 11 . 2014) aby dany akt prawa został przyjety musi się opowiedzieć za nim conajmniej 55% państw członkowskich, musi reprezentować jednocześnie 65% ludności UE.
Rada UE(Rada Ministrów) głowny organ prawodawczy.
Kompetencje:
a) Prawodawcze- głowny organ prawodawczy UE, posrednia inicjatywa prawodawcza rady - rada moze domagać się od komisji przedstawienia projektu aktu prawnego w danej dziedzinie, upoważneinie do ustanowienia wzmocnionej współpracy miedzy państwami członkowskimi.
b) koordynuje polityki gospodarcze państw czlonkowskich. Rada zawiera umowy handlowe, reprezentuje Unie w stosunkach zew.
c) kontrolne / kadrowe- prawo skargi ma legalnośc aktów prawa unijnego uchwalone przez inne instytucje unijne do trybunału sprawiedliwości UE, posiada prawo zawieszania prawa głosów państwa członkowskiego łamiącego prawa człowieka i zasady demokracji.
Komisja
siedziba: Bruksela
skład: Przedstawiciele państw członkowskich (28 komisarzy) 28 państw (łącznie z przewodniczącym)
Każdy komisarz ma 1 głos. Komisja jest organem kolegialnym w związku z tym w trybie głosowania mniejszość jest zwiazana głosem wiekszości.
- Dyrekcje Generalne w Komisji europejskiej (23)
-Procedura wyboru komisarzy:
1.szefowie państw i rządów wybierają wiekszością glosów przewodniczącego Komisji Europejskiej . 2.NOwy przewodniczący KE wymaga zatwierdzenia przez PE.
3. Państwa członkowskie proponuja poszczególnych komisarzy do składu komisji.
4. Szefowie państw i rządów we współpracy z przewodniczącym komisji europejskiej mianują komisarzy.
5. Nowo mianowani komisarze wymagają przyjecia przez PE.
Kompetencje komisji:
- prawodawcze- komisja tworzy projekty aktów prawa unijnego i przekłada je do uchwalania radzie i parlamentowi.
- troszczy się o wykonywanie prawa unijnego przez państwa czł. , stoi jako strazniczka traktatów, posiada prawo skarg do trybunału sprawiedliwosci Unii przeciwko państwom czł. z tytułu łamania prawa przez państwa czł.
-komisja jest uznawana za instytucje wykonwaczą,
-zarządza budżetem unii,
- w stosunkach wew komisja negocjuje umowy miedzynarodowe.
W komisji pracuje pnad 20 tysiecy urzędników.
kadencja: 5 lat.
Organy kontrolne
a) Trybunał obrachunkowy (audytorów)
siedziba: Luksemburg , 1975r. powołany został do zycia. Jest to instytucja kontrolująca zew. wpływy i wydatki z budżetu UE pod katem prawidłowości i legalności . Trybunał kontroluje np. instytucje UE pod kątem prawidłowości , instytucji państw czł. Uni korzystających z środków budżetu unijnego , instytucje działające w państwach trzecich.
skład: 28 członków powoływane przez Radę Ministrów na wniosek państw czł.
Kadencja: 6 lat.
-Kompetencje: kontroluje czy prawidłowe środki wydają komisje instytucjonalne
Najwyższą Izbą Kontroli jest trybunał Obrachunkowy .
Organy opiniodawczo- doradcze
-Komitet Ekonomiczno- społeczny - opiniowanie projektów aktów prawnych komisji europejskiej zwiazanych ze sprawami gospodarczymi, ekonomicznymi itp. pracuje 344 członków. Polska ma 21 przedstawicieli. Kadencja: 5 lat.
członków mianuje rada ministrów. Są tam grupy pracodawców, pracowników i różnych interesów.
- Komitet regionów- powstał na mocy traktatu z Maastrich , 1994r zaczął działac. Opiniuje projekty aktów prawnych komisji dotyczących rozwoju regionalnego. Skupia 344 przedstawicieli państw czł. mianowanych przez rade ministrów na 5letnią kadencje. Przedstawiciele władz lokalnych , regionalnych zasiadaja w tym komitecie. Polityka socjalna i imigracyjna ma wpływ na rozówj regionalny.
- Komitet do spraw zatrudnienia- opiniuje projekty aktów prawnych związanych ze sprawami zatrudnienia. 56czł komitetu do spraw zatrudnienia. Najmłodszy i najmniejszy z komitetów.
Instytucje finansowe i finansujące
- Europejski Bank Centralny- funkcjonuje od 1988, celem jest prowadzenie wspólnej polityki monetarnej w szczególności czuwaniem nad stabilnoscią cen. Inflacja 2%. Prowadzi politykę euro. Europejski Bank Centralny wraz z NBP tworzy Europejski system Banków Centralnych. Eurosystem tworzy EBC wraz z bankami centralnymi państw ze strefy euro.
- Europejski Bank Inwestycyjny - celem jest udzielanie długookresowych pożyczek, kredytów na finansowanie projektów w państwach czł. UE np. budowa połączeń kolejowych. itd.
Zdecentralizowane Agencje UE
wyspecjalizowane ciała doradcze instytucji głównych UE w państwach czł. i sprawujące funkcje doradcze, eksperckie na rzecz instytucji głównych Unii.
4 rodzaje agencji UE:
- Dawne agencje wspólnotowe :agencja praw podstawowych UE. takich urzedów jest 26
- Agencje Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa
-Agencje do spraw sądowych i policji w sprawach karnych , siedziba: Holandia
-Agencje wykonawcze , siedziba: bruksela
Źródła prawa UE:
a) Prawo pierwotne - to przede wszystkim traktaty założycielskie i wszelkie modyfikujące je traktaty. Posiada hierarchiczna nadrzedność nad prawem pochodnym (wtórnym) oznacza, że każdy akt prawa pochodnego musi byc zgodny z prawem pierwotnym.
b) zasady ogólne prawa- powołuje sie trybunał sprawiedliwości
-zasada równego traktowania
-proporcjonalności
-zakaz działania prawa wstecz
-ochrona prawnie uzasadnionych oczekiwań
-zasada słuszności sędziowskiej decyzji.
c) Umowy miedzynarodowe(w tym stowarzyszeniowe) zawierane przez radę UE i wynegocjonowane wcześniej przez komisje zawierane z innymi organizacjami miedzynarodowymi bądź z państwami trzecimi. Szczególnym typem umowy miedzynarodowej jest umowa stowarzyszeniowa Unii.
* umowy stowarzyszeniowe z perspektywy członkostwa
*umowy, które nie stawiaja perspektywy członkostwa mające wyłącznie na celu udziele preferencji handlowych w obrotach handlowych.
d) akty prawa pochodnego (wtórne ) - wydawane przez instytucje UE na podstawie upoważnień traktatowych. Na podstawie art 288 TFUE instytucje unijne wydają prawnie wiążące rozporządzenia, dyrektywy i decyzje oraz prawnie nei wiążące zalecenia i opinie.
Akty prawnie wiążące:
- Rozporządzenie- obowiązuje bezpośrednio i w całości . Maja zastosowanie ogólne (odnosza sie do sytuacji powtarzalnych ) i charakter normatywny , czyli maja nieograniczony krąg adresatów. Sa instrumentem unifikacji ustawodastw państw czł. w dziedzinie którą regulują. realizują metode integracji prawnej nazywana substytucją, ponieważ nowe rozporzadzenia zastępują dotychczas obowiązujące rozwiązania prawne w danej dziedzinie w poszczególnych państwach czł.
-Dyrektywy- skierowane są do państw czł i wiążą państwa co do realizacji celu okreslonego w tresci danej dyrektywy. Natomiast sposób realizacji tego celu pozostaje w kwestii kazdego państwa. Wymagają implementacji czyli udrozenia do porządków państw czł. Na udrozenie dyrektywy państw czł maja z reguły 2 lata.
Zasady systemu instytucjonalnego UE
- Równowaga instytucjonalna - każda unijna instytucja wykonuje swoje kompetencje z poszanowaniem właściwości innych instytucji
Występuje naruszenie zasady gdy, rada wydaje akt prawny w dziedzinie traktatowo zarezerwowanej dla innej instytucji. Żadna unijna instytucja nie posiada uprawnień prawoznawczych lub wyłącznie uprawnień wykonawczych.
-autonomia instytucjonalna - każda unijna instytucja ma prawo do określania własnej wew struktury i zasad działania np. parlament europejski, komisja, rada.
-zasada lojalności- wszystkie unijne instytucje zarówno główne jak i pomocnicze powinny ze soba współpracować w celu wykonania zobowiązań traktatowych np. proces prawodawczy
-zasada otwartości (transparentności)- zapewnia obywatelom UE dostep do informacji i dokumentów unijnych
Rada Europejska (RE)----> Parlament Europejski (PE)----> Kontrola Europejska(KE)----> Rada Unii Europejskiej (Rada)---> Komitet Ekonomiczno- społeczny ---> Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej --->Trybunał Komitet Obrachunkowy regionów ----> Europejski Bank Inwestycyjny--->Zdecentralizowane agencje państw europejskich ----> Europejski Bank Centralny
1. Rada Europejska
to tzw ,,Konferencja na szczycie" , skład: przedstawiciele państw i rządów z państw członkowskich UE np. prezydenci. Towarzysza im zatem przewodniczacy komisji UE i wysoki przedstawiciel do spraw polityki Wspólnej i bezpieczeństwa.
spotkania: 4 razy do roku w Brukseli
kompetencje: podejmowanie kluczowych decyzji o charakterze politycznym np zwołuje konwent w celu podpisania nowego traktatu , decyduje o przyjęciu nowego państwa członkowskiego , wybiera wysokiego przedstawiciela UE do spraw polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
Przewodniczacy UE sa wybierani raz na 2,5 roku. Obrady UE sa tajne. Przewodniczacy Rady europejskiej- Herman Van Rompuy (premier Belgii)
2. Parlament Europejski
Historia: nazwa PE od 1962r ; 1979r pierwsze wybory
Siedziba: sesje plenarne w Strasburgu, Komitety polityczne w Brukseli, Sekretariat Parlamentu w Luksemburgu
Skład: eurodeputowani wybierani w wyborach bezpośrednich i tajnych
Mandat ma charakter wolny i europejski tzn. że eurodeputowani nie reprezentuja obywateli swojego kraju tylko obywateli Unii , eurodeputowani nie są związani żadnymi instrukcjami , muszą działać niezaleznie . PE działa w imieniu Unii jako całości.
Struktura organizacyjna:
*organy kierownicze- przewodniczący i prezydium ma 2,5 letnia kadencje. Obecny przewodniczący PE Martin Szuk a jego poprzednikiem Jerzy Buzek. Przewodniczacego wspiera 14 wice przewodniczących . Parlament ma 5 kwestorów.
*organy funkcjonalne : komisje i delegacje. PE ma 20 stałych komisji, tworzy też komisje tymczasowe tylko do zbadania konkretnej sprawy.
Delegacje to reprezentacje parlamentu w stosunkach wew.
*organy polityczne : frakcje mogą być tworzone w europarlamencie min 25 posłów reprezentujących conajmniej 1/4 państw członkowskich.
Kompetencje Parlamentu Europejskiego (754 Europosłów)
- Prawodawcze- parlament współuczestniczy w stanowieniu prawa unijnego . Pośrednia inicjatywa prawodawcza PE wprowadzona na mocy traktatu z Lizbony oznacza, że parlament może żądać od komisji przedstawienia aktu prawnego w danej dziedzinie jeśli uzna że jego uchwalenie jest konieczne do osiagniecia jednego z celów Unii.
*Parlament ma istotny udział w uchwalaniu budżetu
*ma prawo uchwalania własnych aktów prawnych
Kompetencje PE w zakresie stosunków miedzynarodowych:
- w zakresie kontrolnym i polityki kadrowej
*parlament zatwierdza skład nowej komisji, przewodniczącego komisji
*może uchwalić wotum nieufności wobec komisji europejskiej
*rozpatruje petycje , które dotyczyć mogą niewłaściwego stosowania prawa unijnego na szczeblu krajowym
* powołuje europejskiego rzecznika praw obywatelskich.
Rada Unii Europejskiej (Rada, Rada ministrów)
siedziba: Bruksela
skład: przedstawiciele państw członkowskich szczebla ministralnego w randze sekretarza stanu. 18 rad branżowych i 1 rada do spraw ogólnych . Organem rady jest prezydencja. Prezudencje w Unii sprawuje państwo członkowskie. Celem prezydencji jest nadawanie nowych impulsów. Posiedzenia rady UE są tajne. Przedstawiciele obradują za zamknietymi drzwiami. ważnym organem wspierającym rade jest coreper (komitet stałych przedstawicieli państw członkowskich ) zapewnia ciągłość prac rady i przygotowuje posiedzenia.
Akredytowanie- postępowanie, w którym upoważniona jednostka wydaje formalne oświadczenie, że organizacja lub osoba są kompetentne do wykonywania określonych zadań.
Porządek obrad Rady UE ma część A i B . cześć A obrad stanowią propozycje komitetu stałych przedstawicieli państw członkowskich nie wymagające dyskusji. W części B mamy do czynienia z propozycjami wymagającymi wspólnego stanowiska rady.
Dla rady najważniejsze jest podejmowanie decyzji:
-wiekszosc zwykła
-jednomyslnosć w głosowaniu
- wiekszość kwalifikowana- to system głosowania w którym każdemu państwu członkowskiemu przypada odpowiednia ilosc głosów w zaleznosci od potencjału demograficznego .
Reforma wiekszości kwalifikowanej:
* system Nicejski - aby dany akt został przyjety musi sie opowiedzieć za 255głosów na 345, dodatkowo państwo członkowskie może żądać sprawdzania czy glosy te reprezentują 62%ludności UE.
*System lizboński - podwójna wiekszość (per 1. 11 . 2014) aby dany akt prawa został przyjety musi się opowiedzieć za nim conajmniej 55% państw członkowskich, musi reprezentować jednocześnie 65% ludności UE.
Rada UE(Rada Ministrów) głowny organ prawodawczy.
Kompetencje:
a) Prawodawcze- głowny organ prawodawczy UE, posrednia inicjatywa prawodawcza rady - rada moze domagać się od komisji przedstawienia projektu aktu prawnego w danej dziedzinie, upoważneinie do ustanowienia wzmocnionej współpracy miedzy państwami członkowskimi.
b) koordynuje polityki gospodarcze państw czlonkowskich. Rada zawiera umowy handlowe, reprezentuje Unie w stosunkach zew.
c) kontrolne / kadrowe- prawo skargi ma legalnośc aktów prawa unijnego uchwalone przez inne instytucje unijne do trybunału sprawiedliwości UE, posiada prawo zawieszania prawa głosów państwa członkowskiego łamiącego prawa człowieka i zasady demokracji.
Komisja
siedziba: Bruksela
skład: Przedstawiciele państw członkowskich (28 komisarzy) 28 państw (łącznie z przewodniczącym)
Każdy komisarz ma 1 głos. Komisja jest organem kolegialnym w związku z tym w trybie głosowania mniejszość jest zwiazana głosem wiekszości.
- Dyrekcje Generalne w Komisji europejskiej (23)
-Procedura wyboru komisarzy:
1.szefowie państw i rządów wybierają wiekszością glosów przewodniczącego Komisji Europejskiej . 2.NOwy przewodniczący KE wymaga zatwierdzenia przez PE.
3. Państwa członkowskie proponuja poszczególnych komisarzy do składu komisji.
4. Szefowie państw i rządów we współpracy z przewodniczącym komisji europejskiej mianują komisarzy.
5. Nowo mianowani komisarze wymagają przyjecia przez PE.
Kompetencje komisji:
- prawodawcze- komisja tworzy projekty aktów prawa unijnego i przekłada je do uchwalania radzie i parlamentowi.
- troszczy się o wykonywanie prawa unijnego przez państwa czł. , stoi jako strazniczka traktatów, posiada prawo skarg do trybunału sprawiedliwosci Unii przeciwko państwom czł. z tytułu łamania prawa przez państwa czł.
-komisja jest uznawana za instytucje wykonwaczą,
-zarządza budżetem unii,
- w stosunkach wew komisja negocjuje umowy miedzynarodowe.
W komisji pracuje pnad 20 tysiecy urzędników.
kadencja: 5 lat.
Organy kontrolne
a) Trybunał obrachunkowy (audytorów)
siedziba: Luksemburg , 1975r. powołany został do zycia. Jest to instytucja kontrolująca zew. wpływy i wydatki z budżetu UE pod katem prawidłowości i legalności . Trybunał kontroluje np. instytucje UE pod kątem prawidłowości , instytucji państw czł. Uni korzystających z środków budżetu unijnego , instytucje działające w państwach trzecich.
skład: 28 członków powoływane przez Radę Ministrów na wniosek państw czł.
Kadencja: 6 lat.
-Kompetencje: kontroluje czy prawidłowe środki wydają komisje instytucjonalne
Najwyższą Izbą Kontroli jest trybunał Obrachunkowy .
Organy opiniodawczo- doradcze
-Komitet Ekonomiczno- społeczny - opiniowanie projektów aktów prawnych komisji europejskiej zwiazanych ze sprawami gospodarczymi, ekonomicznymi itp. pracuje 344 członków. Polska ma 21 przedstawicieli. Kadencja: 5 lat.
członków mianuje rada ministrów. Są tam grupy pracodawców, pracowników i różnych interesów.
- Komitet regionów- powstał na mocy traktatu z Maastrich , 1994r zaczął działac. Opiniuje projekty aktów prawnych komisji dotyczących rozwoju regionalnego. Skupia 344 przedstawicieli państw czł. mianowanych przez rade ministrów na 5letnią kadencje. Przedstawiciele władz lokalnych , regionalnych zasiadaja w tym komitecie. Polityka socjalna i imigracyjna ma wpływ na rozówj regionalny.
- Komitet do spraw zatrudnienia- opiniuje projekty aktów prawnych związanych ze sprawami zatrudnienia. 56czł komitetu do spraw zatrudnienia. Najmłodszy i najmniejszy z komitetów.
Instytucje finansowe i finansujące
- Europejski Bank Centralny- funkcjonuje od 1988, celem jest prowadzenie wspólnej polityki monetarnej w szczególności czuwaniem nad stabilnoscią cen. Inflacja 2%. Prowadzi politykę euro. Europejski Bank Centralny wraz z NBP tworzy Europejski system Banków Centralnych. Eurosystem tworzy EBC wraz z bankami centralnymi państw ze strefy euro.
- Europejski Bank Inwestycyjny - celem jest udzielanie długookresowych pożyczek, kredytów na finansowanie projektów w państwach czł. UE np. budowa połączeń kolejowych. itd.
Zdecentralizowane Agencje UE
wyspecjalizowane ciała doradcze instytucji głównych UE w państwach czł. i sprawujące funkcje doradcze, eksperckie na rzecz instytucji głównych Unii.
4 rodzaje agencji UE:
- Dawne agencje wspólnotowe :agencja praw podstawowych UE. takich urzedów jest 26
- Agencje Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa
-Agencje do spraw sądowych i policji w sprawach karnych , siedziba: Holandia
-Agencje wykonawcze , siedziba: bruksela
Źródła prawa UE:
a) Prawo pierwotne - to przede wszystkim traktaty założycielskie i wszelkie modyfikujące je traktaty. Posiada hierarchiczna nadrzedność nad prawem pochodnym (wtórnym) oznacza, że każdy akt prawa pochodnego musi byc zgodny z prawem pierwotnym.
b) zasady ogólne prawa- powołuje sie trybunał sprawiedliwości
-zasada równego traktowania
-proporcjonalności
-zakaz działania prawa wstecz
-ochrona prawnie uzasadnionych oczekiwań
-zasada słuszności sędziowskiej decyzji.
c) Umowy miedzynarodowe(w tym stowarzyszeniowe) zawierane przez radę UE i wynegocjonowane wcześniej przez komisje zawierane z innymi organizacjami miedzynarodowymi bądź z państwami trzecimi. Szczególnym typem umowy miedzynarodowej jest umowa stowarzyszeniowa Unii.
* umowy stowarzyszeniowe z perspektywy członkostwa
*umowy, które nie stawiaja perspektywy członkostwa mające wyłącznie na celu udziele preferencji handlowych w obrotach handlowych.
d) akty prawa pochodnego (wtórne ) - wydawane przez instytucje UE na podstawie upoważnień traktatowych. Na podstawie art 288 TFUE instytucje unijne wydają prawnie wiążące rozporządzenia, dyrektywy i decyzje oraz prawnie nei wiążące zalecenia i opinie.
Akty prawnie wiążące:
- Rozporządzenie- obowiązuje bezpośrednio i w całości . Maja zastosowanie ogólne (odnosza sie do sytuacji powtarzalnych ) i charakter normatywny , czyli maja nieograniczony krąg adresatów. Sa instrumentem unifikacji ustawodastw państw czł. w dziedzinie którą regulują. realizują metode integracji prawnej nazywana substytucją, ponieważ nowe rozporzadzenia zastępują dotychczas obowiązujące rozwiązania prawne w danej dziedzinie w poszczególnych państwach czł.
-Dyrektywy- skierowane są do państw czł i wiążą państwa co do realizacji celu okreslonego w tresci danej dyrektywy. Natomiast sposób realizacji tego celu pozostaje w kwestii kazdego państwa. Wymagają implementacji czyli udrozenia do porządków państw czł. Na udrozenie dyrektywy państw czł maja z reguły 2 lata.